Jaki dinozaur był największy. Jak wytłumaczyć to dziecku

Dziecko przegląda książkę o dinozaurach i pyta, który był największy. Jednym imieniem nie da się odpowiedzieć, bo uczeni wciąż się spierają. Żadnego takiego olbrzyma nie znaleziono w całości, więc jego wagę wylicza się z kości. Dla dziecka to gotowa historia detektywistyczna, a rozmiar olbrzyma można zmierzyć na podwórku zwykłą miarką.

Odpowiedź w jednym zdaniu

Kto walczy o pierwsze miejsce

Patagotitana znalazł w 2010 roku pracownik rancza La Flecha w argentyńskiej Patagonii. Zauważył w ziemi dużą kość. Podczas wykopalisk odkryto tam szczątki co najmniej sześciu zwierząt. Muzeum Historii Naturalnej w Londynie ocenia jego długość na 37 metrów, a wagę na około 57 ton. To mniej więcej osiem tyranozaurów. Sama kość udowa ma 2,38 metra długości.

Argentynozaur według tego samego muzeum miał około 35 metrów i ważył 70 ton. Wychodzi krótszy, ale cięższy. Muzeum od razu zastrzega, że dokładny rozmiar trudno ocenić, bo szczątki są niekompletne.

Autorzy opisu patagotitana nazwali go w 2017 roku największym znanym gatunkiem. Paleontolog Mathew Wedel się z tym nie zgodził i mówił o remisie trzech tytanozaurów, bo jest jeszcze puertazaur. Porównał ich kręgi grzbietowe. Ich średnica sięga 60 centymetrów u argentynozaura i puertazaura oraz 59 centymetrów u patagotitana. Jeden centymetr różnicy przy zwierzęciu długości kilku autobusów nie wyłoni mistrza.

Jak zważyć kogoś, kogo nie ma

Pierwszy sposób podpowiadają żywe zwierzęta. Im cięższe ciało, tym grubsza kość, która je utrzymuje. Uczeni zmierzyli obwód kości ramiennych i udowych u współczesnych zwierząt, wyprowadzili zależność i stosują ją do dinozaurów. Dla patagotitana wyszło w ten sposób 69 ton, plus minus 17. Dla argentynozaura badanie z 2014 roku dało około 90 ton.

Drugi sposób przypomina lepienie. Na podstawie szkieletu buduje się trójwymiarowy model ciała i liczy jego objętość. Autorzy opisu patagotitana zrobili kilka takich modeli i otrzymali 45, 51 i 77 ton. Wynik zależał od tego, ile tkanek miękkich dodano do kości.

Z argentynozaurem jest jeszcze trudniej. Autorzy opisu patagotitana piszą, że pierwszy sposób się do niego nie nadaje, bo wśród jego szczątków brakuje potrzebnych kości kończyn. Inni badacze liczą na podstawie kości udowych, które przypisano mu później. Stąd tak duży rozrzut liczb.

Nie znaczy to, że uczeni zgadują. Przegląd z 2020 roku porównał oba sposoby na wielu dinozaurach. W 73 procentach przypadków wyniki były ze sobą zgodne. U olbrzymów rozrzut jest większy, bo znaleziono mało kości.

Jak olbrzym wyrastał z grejpfruta

Samice tych dinozaurów składały mniej więcej po dziesięć jaj, każde wielkości dużego grejpfruta. Maluchy prawdopodobnie od początku radziły sobie same. Londyńskie muzeum pisze, że argentynozaur dorastał w ciągu około 15 lat.

Takie rozmiary umożliwiło im kilka cech. Dzięki workom powietrznym szkielet był lżejszy, ale nie słabszy. Głowa była mała, bo zęby tylko zrywały liście, a żuć nie było trzeba. Taką głowę łatwiej utrzymać na długiej szyi. Składały też dużo jaj, zamiast nosić w sobie jedno młode. Dlaczego akurat te zwierzęta tak urosły, uczeni wciąż badają.

Zmierzcie olbrzyma razem

1. Długość. Zmierzcie miarką krok dziecka i policzcie, ile kroków mieści się w 37 metrach. Przejdźcie ten odcinek na dworze i obejrzyjcie się za siebie.
2. Kość. Przyklejcie na ścianie pasek taśmy malarskiej o wysokości 2 metrów i 38 centymetrów. Postawcie obok dziecko. To długość jednej kości udowej patagotitana.
3. Obwód. Owińcie nitką nadgarstek dziecka i dorosłego, a potem porównajcie nitki. Cięższe ciało potrzebuje grubszych kości. Od tej myśli zaczyna się pierwszy sposób uczonych.
4. Waga. Podzielcie 57 tysięcy kilogramów przez wagę dziecka. Jeśli dziecko waży 30 kilogramów, potrzeba 1900 takich dzieci, żeby zrównoważyć patagotitana.
5. Jajo. Połóżcie grejpfruta na początku odmierzonych 37 metrów. Z jaja tej wielkości wyrastał tytanozaur na całą tę odległość.

Jeszcze jeden niezwykły fakt

Wszystkie te olbrzymy ustępują zwierzęciu, które żyje właśnie teraz. Amerykańska agencja NOAA nazywa płetwala błękitnego największym zwierzęciem w całej historii planety. Osiąga około 33 metrów i waży do 150 ton. Nawet szacunek 90 ton dla argentynozaura do tego nie sięga. Rekord lądu należy do tytanozaurów, a rekord wszech czasów pływa w oceanie.