Growney

Blog GrowneyKosmos

Jak zobaczyć ISS na nocnym niebie razem z dzieckiem

Jasna smuga Międzynarodowej Stacji Kosmicznej na nocnym niebie, zdjęcie z długim czasem naświetlania
Bill Ingalls, Public domain

Nad naszymi głowami regularnie przelatuje dom, w którym mieszkają ludzie. Widać go gołym okiem, z balkonu albo podwórka, i nie trzeba do tego teleskopu. Wystarczy wiedzieć, kiedy wyjść na dwór i w którą stronę patrzeć.

Odpowiedź w jednym zdaniu

Co tak naprawdę widzimy

Stacja sama nie świeci. Jej wielkie panele słoneczne odbijają światło Słońca jak lustro. Dlatego zobaczymy ją tylko o zmierzchu albo o świcie. My stoimy już w ciemności, a wysoko nad nami stację wciąż oświetla Słońce. NASA podaje, że wszystkie przeloty wypadają w ciągu kilku godzin przed wschodem albo zachodem słońca lub po nim.

Według NASA stacja jest trzecim najjaśniejszym obiektem na niebie, zaraz po Słońcu i Księżycu. Krąży około 400 kilometrów nad Ziemią z prędkością około 28 tysięcy kilometrów na godzinę. Jedno okrążenie planety zajmuje jej mniej więcej 90 minut, więc w ciągu doby obiega Ziemię 16 razy. Astronauci na pokładzie oglądają codziennie 16 wschodów i 16 zachodów słońca.

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna z panelami słonecznymi nad chmurami, zdjęcie z wahadłowca Atlantis
NASA/Crew of STS-132, Public domain

Stacja jest naprawdę duża. Od końca do końca ma 109 metrów, prawie tyle, co boisko do futbolu amerykańskiego, z którym porównuje ją NASA. Ludzie mieszkają na niej bez przerwy od 2 listopada 2000 roku, czyli już ponad 25 lat.

Jak odróżnić stację od samolotu

Dzieci często pokazują palcem każde światełko na niebie. Oto trzy wskazówki od NASA.

  • Stacja nie mruga. Samolot ma migające światła, a stacja świeci równo, jak gwiazda.
  • Nie zmienia kierunku. Sunie po niebie równym łukiem i nie skręca.
  • Jest dużo szybsza. Samolot leci około 1000 kilometrów na godzinę, a stacja prawie 30 razy szybciej.

Jeszcze jedną wskazówkę widać pod koniec przelotu. Stacja często znika na środku nieba, zanim dotrze do horyzontu. NASA wyjaśnia, że wchodzi wtedy w cień Ziemi i Słońce przestaje ją oświetlać. Dla dziecka to najbardziej niezwykła chwila, bo gwiazda jakby gaśnie na jego oczach.

Jak sprawdzić, kiedy przeleci

NASA ma darmową stronę i aplikację Spot the Station na telefon. Pokazują przeloty nad waszym miastem i mogą wysłać przypomnienie. Przy każdym przelocie jest kilka informacji.

  • Godzina, o której stacja się pojawi, i ile minut będzie widoczna.
  • Skąd się pojawi i gdzie zniknie, według stron świata (W oznacza zachód, N północ, E wschód, S południe).
  • Największa wysokość nad horyzontem w stopniach. Zero to sam horyzont, a 90 to punkt dokładnie nad głową.

Najlepiej wybrać przelot, który trwa kilka minut i wznosi się wysoko. ESA pisze, że w ciemnym miejscu bez chmur stację można czasem zobaczyć nawet cztery razy w ciągu jednej nocy.

Jak wyjść na „polowanie” na stację

  1. Znajdźcie przelot dla swojego miasta na stronie albo w aplikacji Spot the Station i zapiszcie godzinę.
  2. Wyjdźcie na dwór 5 minut wcześniej. Wybierzcie miejsce, z którego dobrze widać właściwą stronę nieba, bez wysokich budynków i latarni obok.
  3. Znajdźcie stronę świata, z której pojawi się stacja. Pomoże kompas w telefonie.
  4. Pokażcie dziecku, jak mierzyć wysokość ręką. NASA podpowiada prosty sposób. Pięść na wyciągniętej ręce, oparta o horyzont, zasłania około 10 stopni nieba. Przelot na wysokości 40 stopni to mniej więcej cztery pięści nad horyzontem.
  5. Gdy pojawi się jasna gwiazda, która równo się przesuwa, prowadźcie ją palcem. Policzcie razem, ile sekund ją widać.
  6. Pomachajcie stacji. Ktoś właśnie tam pracuje, je albo śpi.

Kosmos bliżej, niż się wydaje

Latem 2025 roku na stacji przez 18 dni pracował Sławosz Uznański-Wiśniewski w ramach misji Ignis. To była pierwsza polska misja na ISS. Ta jasna kropka, którą można zobaczyć z podwórka, była więc przez prawie trzy tygodnie domem polskiego astronauty.

Stacja nie będzie działać wiecznie. NASA planuje zakończyć jej pracę w 2030 roku i sprowadzić ją nad odległą część oceanu. Jeszcze przez kilka lat dziecko może więc pomachać ludziom w kosmosie prosto ze swojego podwórka. A po pierwszym przelocie następne pytanie prawie na pewno będzie o to, jak astronauci tam mieszkają, śpią i jedzą.