Jak duże jest Słońce. Jak wytłumaczyć to dziecku

Na niebie Słońce wygląda na niewiele większe od monety trzymanej w wyciągniętej ręce. Dlatego dziecko bardzo się dziwi, gdy słyszy, że jest ogromne. Jak to możliwe, skoro jest takie małe? Odpowiedź kryje się w odległości, a pokazać ją można na podwórku w dziesięć minut.

Odpowiedź w jednym zdaniu

Słońce też jest gwiazdą

Najpierw warto powiedzieć dziecku najważniejsze. Słońce jest gwiazdą, taką samą jak te, które świecą w nocy. Po prostu jest najbliżej nas. Pozostałe gwiazdy są tak daleko, że wyglądają jak malutkie iskierki, a Słońce jest na tyle blisko, że nas grzeje i daje nam dzień.

Sto dziewięć Ziem w rzędzie

Słońce ma prawie 1,4 miliona kilometrów średnicy. Według NASA, gdyby ułożyć Ziemie jedna obok drugiej, od brzegu do brzegu Słońca zmieściłoby się ich 109.

A gdyby Słońce było pustą kulą, do środka zmieściłoby się około 1,3 miliona Ziem. Waży tyle, co ponad 330 tysięcy naszych planet. Takie liczby trudno sobie wyobrazić nawet dorosłemu, dlatego lepiej raz zobaczyć je na własne oczy. Wszystkie planety, księżyce i planetoidy razem nie ważą nawet setnej części Słońca. Na Słońce przypada 99,8 procent całej materii Układu Słonecznego.

Dlaczego wydaje się małe

Im dalej coś jest, tym mniejsze się wydaje. Samolot na niebie nie jest większy od owada, choć siedzą w nim setki ludzi. Słońce znajduje się około 150 milionów kilometrów od Ziemi. Nawet światło, najszybsze we Wszechświecie, leci stamtąd do nas 8 minut i 20 sekund.

Kiedy więc dziecko patrzy rano na Słońce, widzi światło, które wyruszyło w drogę trochę wcześniej. Gdy myło zęby, ono już było w podróży.

Słońce i Księżyc wydają się na niebie takie same

Na niebie Słońce i Księżyc wyglądają prawie tak samo. W rzeczywistości Słońce jest mniej więcej 400 razy szersze od Księżyca. Ale jest też mniej więcej 400 razy dalej od nas. Te dwie liczby niemal idealnie się zgadzają, dlatego Księżyc może całkiem zasłonić Słońce. Tak powstaje całkowite zaćmienie Słońca, a wokół ciemnego krążka widać jasną koronę.

Na Słońce nie wolno patrzeć nawet przez kilka sekund, bo uszkadza to oczy. Do tego służą specjalne okulary do zaćmień, a najprościej oglądać Słońce na zdjęciach.

Model Słońca i Ziemi na podwórku

Zacznijcie w domu od papieru. Narysujcie na kartce kółko o szerokości jednego centymetra. To Ziemia. Teraz weźcie rolkę tapety albo kilka kartek sklejonych taśmą i odmierzcie obok 109 centymetrów. Tyle miałoby Słońce w tej skali. Przy długim pasie Słońca malutka Ziemia chowa się pod palcem.

Potem wyjdźcie na dwór. Naukowiec NASA David Hathaway wymyślił model, który łatwo zrobić z dzieckiem. W tym modelu Słońce jest piłką do koszykówki.

1. Połóżcie piłkę na jednym końcu podwórka lub boiska. To Słońce.
2. Weźcie szpilkę z małą kulką na końcu. Kulka ma mniej więcej ćwierć centymetra. To Ziemia.
3. Połóżcie szpilkę obok piłki i porównajcie. Niech dziecko spróbuje zgadnąć, ile takich kulek zmieściłoby się w piłce.
4. Teraz odliczcie od piłki około 28 metrów. Mniej więcej tyle dzieli w tym modelu Słońce od Ziemi.
5. Wbijcie szpilkę w ziemię i obejrzyjcie się na piłkę. Wyda się dużo mniejsza niż z bliska.

Są gwiazdy jeszcze większe

Dla nas Słońce jest ogromne, ale wśród gwiazd jest przeciętne. NASA nazywa je gwiazdą średniej wielkości. Betelgeza w gwiazdozbiorze Oriona jest około 700 razy większa od Słońca. Gdyby stanęła na miejscu Słońca, sięgnęłaby dalej niż orbita Jowisza.

Kiedy więc dziecko następnym razem zobaczy zachodzące Słońce, będzie wiedziało, że to olbrzym, który jest po prostu bardzo daleko. A następne pytanie będzie pewnie brzmiało «A która gwiazda jest największa?»